Shillong, Nohprah 10: Ka Meghalaya Peoples Human Rights Council (MPHRC) kum shibynta ban ïasnoh kti lang ha shityllup ka pyrthei, ka kynmaw burom ha ka 10 tarik u Nohprah (December) kum ka Sngi Rakhe ïa ka Hok Longbriew Manbriew.
Dei ha kane ka sngi ba ha u snem 1948, ka Dorbar Bah jong ki Synjuk Ki Ri (United Nations) ki la pdiang bad pynjari noh mardor ïa ka Dulir Aiñ pawnam kaba tip salonsar kum ka “Jingpynpn-ïar Satlak ïa ka Hok Longbriew Manbriew (Universal Declaration of Human Rights). Ka Phang jong ka Jingrakhe mynta u snem 2025 ka dei “Ka Hok Longbriew Manbriew ki Jingdonkam kiba man la ka sngi”.
Ka Meghalaya Peoples Human Rights Council (MPHRC) ka pynpaw ïa ka jingsngew khia kaba jur ïa ka jinghiar dor ka jingsynshar paidbah ha kane ka jylla, namar ka jingjur palat ka jingshah khñiot beiñ bad jingbymsuidkhai ïa ki hok longbriew manbriew ba la pyndonkam bakla palat pud da ka Sorkar, khamtam ban khang lad ïa ka hok laitliud ban ïalum ne ïasnohkti lang ha ki Lympung Paidbah lyngba ki jingïakhih kiba jai-jai na ka bynta ban pynpaw ne pynïeng nia ïa ka rukom treikam jong ka Sorkar.
Ka MPHRC ka dawa ïa ka Sorkar jylla ba ka dei ban ithuh ïa ki Lympung Paidbah kum ki kynhun kiba lah ban ïa treilang bad ka Sorkar lyngba ka sur paidbah khnang ban dup lah ban wanrah ïa ka synshar ka khadar ka basuk basaiñ.
“Hynrei ka long kaei kaei kaba sngewkhia jingmut pat ban ïohi ba ha kum kine ki por, ki Lympung Paidbah ki la shah khem pynrit noh namar ka jingkhñoit bor palat ka sorkar da ka jingtuklar ne mushlia be-aiñ kiba ktah matïong pyrshah ia ka ka hok longbriew manbriew tad haduh ba la pynlong pat ïa kum kine ki Lympung Paidbah ba kin shim da ki lynti jong ka jingïakhih kum ka khen khatduh ban pyrshah ïa ki buit treikam bad jingbanbeiñ ka Sorkar” ong u Bah Dino D.G. Dympep, Chairman ka MPHRC.
Ym lah ban len ruh ba ha kine ki por la sakhi ïa ka jingbam sarang noh jong ka jingsynshar paidbah namar ka jingdon ki briew kiba kwah ban leh donbor haduh ban da ïuhroit noh wat ïa ka hok longbriew manbriew khamtam eh na ki bor Pulit kiba ju shim ïa ka aiñ ha kti lajong ha ka kyrteng jong ka suk ka saiñ bad wat ki Nongtrei Sorkar kiba pyndik ïa ki paidbah haba ki leit ban kyrpad ïa ki jingdonkam jong ki ha ki ophis treikam , ki seng shimet kiba pyrshang ban ban ïoh tih noh ïa u mar poh khyndew kum u uranium ki long kato kane ki nuksa. La sakhi ruh ba ha ka jingsynshar paidbah mynta la kynrei palat wat sa jingbamsap da ki briew sorkar tad haduh ba kane ka jingbamsap ka la bam kruiñ wat ïa ka ïoh ka kot jong ki briew ha kane ka jylla.
Namarkata, ban dup lah ban ïoh ïa ka jingsynshar paidbah kaba khuid bad ba ki paidbah kin lah ban shongsuk shongsaiñ donkam ban nang ïai pynkhlaiñ shuh ïa ki Lympung Paidbah khnang ban ïoh peitgnor bha ïa ka jingtreikam ka sorkar.
Ka sorkar ka dei ban da pan jingmut bad sngap ïa ka sur jong uba bun balang lyngba ki Lympung Paidbah khamtam eh ha shwa ban thaw ne pruid dak ïa kino kino ki Aiñ kiba lah ban ktah ïa ka imlang ka sahlang bad wat ïa ki riti-dustur jong jaitbynriew.
Kyntang ïawai ka MPHRC ka dawa na ka Sorkar ba ka mynsiem jong ka synshar paidbah ba shisha ym dei ban pynrit pynswai noh tang ha ki symboh kyntien ba shong kynrong; ki jingkut jingmut ba shisha ryngkat bad ki kam ki dei ban long ki atiar kiba khlaiñ ban pynïoh ïa ka suk ka sain, ka hok laitluid bad ka jingsynshar paidbah kaba khuid bad kaba ñiewkor ïa ka hok longbriew manbriew bad ki jinglaitluid ba tynrai kum ka jingangnud ba ha khlieh tam jong u luk u lak.

